TAŞLIK CAMİSİ’NİN YOK OLMA ÖYKÜSÜ
Rıfkı Melül Meriç’in, “Türk Sanatı ve İncelemeleri” adındaki eserine ünlü mimar Sedat Çetintaş’tan giren bir bilgiye göre; Taşlık Camii, Edirne’deki tarihi eserler arasında: “Birinci Derecede Kıymeti Haiz” gruba aittir.
16. 6.1936 tarih ve “Kadro Harici Camiler” konulu Edirne Evkaf Müdürlüğü’nden, Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne giden bir yazıda ise cami hakkında verilen şu bilgileri okuruz; ki, buna caminin yok olma öyküsü demek hiç yanlış olmaz:
“Edirne’de Mimar Sinan’ın Selimiye Camii’nden evvel inşa ettiği en mükemmel ve büyük bir abidedir. Fatih vüzerasından Mahmut Paşa’yı Veli namına Kanuni Sultan Süleyman zamanında yapılmıştır.
Sinan’ın eserlerinde ve tarih kitaplarında bu caminin mimarı kıymeti hakkında tafsilat vardır.
Mimari tarzı, ince işçiliği, istalaktikleri ile, somakileri ile, oyma kapı ve pencereleri ile meşhur olan bu güzel abide, Sultan Selim’e mütenazır (düşünerek dikkatle bakan) bir sırt üzerindedir.
İstanbul-Edirne-Avrupa yolu üzerinden Edirne’ye gelen ve geçen yolcuların, şark trenlerini dolduran yerli ve ecnebilerin ilk nazarları Selimiye ile bu camiyi görür.
Selimiye ne nispette mamur ise Taşlık o derece harap, kurşunları bundan otuz sene kadar evvel evkaf canibinden tamamen soyulmuş, mimarisi yarısına kadar düşmüş, kapıları pencereleri kırılmış ve kopmuş mihrap ve mimber yerinden oynamış, kubbe sızmış ve yedi sekiz yerinden çatlamış , cephe tarafı ileriye doğru meyil etmiş, hattı şakülden 25-30 cm. ayrılmış, etrafından geçmek tehlikeli olduğu için yasak edilmiş, evkaf, maarif, nafia mimar ve mühendisleri bunun gayri kabili tamir olduğunu söylemekte müttefik, çok sürmez günün veya gecenin birinde bu büyük abidenin birden bire yıkıldığını göreceğimize hiç şüphe yok. Ve bunun da müsebbibi eski evkaf. Vaziyet böyle olmakla beraber bunu kendi elinizle yıkmak güç; bu haliyle bırakmakta…
Yıkarsak eski Evkaf’ın bu hale gelmesine sebep olduğu ve bunun için gayri kabili tamir bir hale getirdiği bu camiyi evkaf yıkıyor diye kainat bağıracak.
Bırakırsak çok sürmez kendi kendine yıkılıncaya kadar da bu çirkin manzara durup kalacak.
İşte Sinan’ın Taşlık, nam-ı diğer Mahmut Paşa Camisinin bugünkü elim vaziyeti.”
(sürecek)